Yakın tarihimizde köyümüz tarihini araştıracak kaynak kişi bulmak çok zor ve bulamadık malesef tam anlamıyla ricada bulunduğumuz kişilerde ya hatırlamadığını yada çeşitli bahaneler uydurdular ve kimseden tam anlamıyla bilği edinemedik. Zira kulaktan dolma olmasın istedik yazacağımız şeylerin.
Kendisine Çok şey borçlu olduğumuz çoğumuzun öğretmeni ve abisi bize "Sivasta İlbeyli Türkmenleri" gibi altın değerinde yaklaşık 16-17 sene emek vererek bir eser bırakmıştır. Tanımayan varmı bilmem ama Karalar köyünden Hakkı amca ve Vezzuha Teyzenin çocukları Sivas İl Kültür Müdürümüz Sayğıdeğer hocamız Kadir PÜRLÜ hocamızın bu kıymetli eserinden faydalanacağız kendisini telefonla arayıp izin aldım kendisine verdiği emek için şükranlarımızı sunuyoruz.
Köye Çongar adının verilmesi: "Çongar"adı etkili bir kişiden dolayı köyümüze "Çongar"adının verildiği rivayet edilir.Osmanlı kayıtında köyümüzün adının "Çongar Oğlu Çiftliği"olarak geçtiği buna göre köyün adının "Çongar" veya "Çongar Oğlu" isimlerinden gelmiş olması ihtimalin kuvvetli olduğunu yazmıştır. Kadir hocamız
Merhum Faruk Sümer,Çungar kelimesi hakkında şu bilgileri vermiştir."XVII.Yüzyılda Çepni.Çungar ile birlikte Sivas´ın kazalarından birini meydana getiriyordu. Buradaki Çungar (ca´ungar:sol kol)Moğollardan bir yadiğardır".Yine Çungar Uluyörük Türklerinden bir bölüğün adıdır.Ancak bu köyün Çungar bölüğü ile bir ilişkisi varmı,yok mu ?Buna şimdilik kesin bir cevap bulamamıştır.
Tarihçesi: Köyümüzün tarihçesi hakkındaki bazı rivayetler Çongar köyünü "Hamo,Osman,Musa ve Kara Bekir adlarında dört kişi kurmuş" Çongar köyü kurulurken Musa denilen sahış Bakırtepe´nin eteğine kazmayı vurmuş ve o anda bir talaz ve toz çıkmış. Musa bura bize yaramaz, biraz aşagı inelim demiş ve şimdiki Çongar´ın yerine gelerek ilk kazmayı vurmuşlar. Köyü kuran sülaleler şu şekilde yazılmış Musağaller (Musağiller ),Hamogil,Osmangil,Ekiz Uşağı. Başka bir rivayete göre Çongar köyü,Halep altından gelme "Çongar Uşağı" tarafından kurulmuştur. Bunlar dört kardeşmiş: 1. Hamo. 2. Haceli (Haci Ali ) 3. Mehmet Kâ 4. Hacı Kahya. Halepte kavga çıkarmışlar.bu sebebten Sivas´a sürgün edilmişler.
Eskiden bir dağarcık un ile Uzunyayla´nın Kaynar köyüne yaylaya giderlermiş.Kaynar köyüne Ahmetli,Kanak köyleri üzerinden gidilirmiş,giderken camızları (Manda)Şarkışla´nın Kanak köyüne bırakırlarmış.Döndüklerinde Camızlar, Balaklar ot biçilecek duruma gelirmiş.
Mahalli rivayetlerde Ali ÇELEBOĞLU adında bir beyin Çongar´da yaşadığı ve İlbeyli´nin Beyi olduğu söylenir. Çocukluğumuzda Mustafa Özkartal emmimden dinlediğim ve Kadir Hocamızın kitabındada buna yer verildiği gibi Padişah ordusuyla İlbeyli arazisine konmuştur. Sefere giderken Tahminen Koyuncu köyü çayırlığına ozamanlar ordan büyük bir su akarmış ve ordu bu suyun altına konar orduya her konuda yardımcı olunur fakar elde avuçta bişey kalmaz ve bilakis artık askerler kadınlara kızlara dirlik vermemeye başlarlar ve bir hal çaresi düşünülür ve yiğitliği ve gözüpekliği ile bilinen Ali Çelebioğlu´na müracat ederler Ali Çelebioğlu diyorki gece herkes çiftini çubuğunu koşsun beni beklesin herkes hazırlanıyor Koyuncu köyünden geçen dereyi padişahın çadırlarının altına veriyor tabiki padişah başka türlü yerinden kaldırmak yolu gelmiyor kimsenin aklına suyun içinde kalan padişah otağını topluyor yüksekçe bir yere çıkıyor bu işin sorumlusunun bulunmasını istiyor Ali Çeleboğluna ulaşılıyor sonunda ve askerler gidip getirecekler diyorki Ali Çeleboğlu siz gidin ben gelirim diyor Dağ gibi bir adam giyinip kuşanıyor ve huzura çıkmak için çadırın önüne geliyor kılıcın ucuyla çadırın örtüsünü açıyor ve padişah karşısında gördüğü heybetli adamı görünce hay maşallah süphanallah celep (büyük yapılı şey)gibi adammış diyor ve böyle Çelebioğlu oluyor namı heybeti cesareti yiğitliği için affediyor ve bir ferman veriyor Uzunyayla yaylağın,Akdağ baltalığın, (Köyümüzde eski yapıların çamları Akdağdan getirilmiştir.)Kızılırmak sulağın olsun Kırk iki pare köyün vergisini sen toplayacaksın diyor. Bu şekilde Ali Çelebioğlu İlbeyliye Bey oluyor.
Başka bir rivayete göre bir şikayet üzerine Padişah Ali Çelebioğlu´nu huzuruna istiyor. Onu dinliyor ve şuçsuz olduğunu anladıktan sonra şöyle boyuna, bosuna bakıp vay süphanallah ne celep adammışsın diyor adı ondan sonra Ali Çeleboğlu olarak kalıyor. fermanı bu olaydan sonra verdiği söyleniyor.
Ali Çeleboğlu Kızılova,Hanlı,Güney,Çongar arasına adamlarını yanyana dizerek elden ele kerpiç taşıttırıyor.Bu kerpiçlerlden kendisine büyük bir konak yaptırıyor. Bu konağın temelleri ve ambarlarının yıkıntısı 1990 lı yıllara kadar durmaktaydı.Ali Çeleboğlu horasandan yapılma iki büyük ambarı varmış. Bunlardan biri 35 kile, diğeri 25 kile buğday alırmış. Ali Çeleboğlu zamanında devlete hiçbir şikayet gitmemiş. Bir yanlışlık yapan olursa kendisi aşiret gelneklerine göre suçluları mahkeme edermiş..
Ali Çeleboğlu zamanında Çongar 80 haneymiş. Ali Çeleboğlu aynı zamanda kadıymış.Onun zamanında ,Beğ Pınarında "Şu anda etrafında kavaklar büyüdü ve eski görkemi kalmadı atıl bir durumdadır.Kışın suyu sıcak yazın ise soğuktur. Eskiden ramazanlarda iftara yakın saatlerde elimizde su kovaları ile su getirmeye giderdik Karalar köyü yolu üzerinde Aşağı karabayırın altındadır."İlbeyli aşiretinin ileri gelen ağaları senede bir kez toplanır aşiretin meselelerini görüşürlermiş.Buraya çadırlar kurulur,kurbanlar kesilir ve gelen misafirler ağırlanırmış.
Daha değişik bilğiler olupta paylaşmak isteyen lütfen bize bildirsin.
Yine Kadir hocamızın 1844 yılında tutulan temettüat defterinde 32 haneli Çongar köyü hane reisleri:
1. Karasavar Oğlu Mehmed.
2. İkiz Oğlu Ali.
3. Küçük Veli Oğlu Ahmet.
4. Bıyı Oğlu Musa Ali .
5.Bıyık Oğlu Musa Oğlu Hasan.
6.Bozoklu Oğlu Ali.
7. Solak Oğlu Ahmet
8.Mahmut Oğlu Zara
9.Bekir Oğlu Hasan
10.Hasan Oğlu Selim
11.Bıyık Musa Oğlu Musa
12.Kara Musa Oğlu Mehmed
13.Musa Oğlu Süleyman
14.Kara Musa Oğlu Ali
15.Yusuf Beyin Oğlu Hüseyin
16.Yusuf Oğlu Osman
17.Çongar Oğlu Halil
18.Sabiha Oğlu Ahmed
19.Nacar Ali Oğlu Ali
20.Ura Oğlu Mustafa
21.Salih Ahmet Oğlu Mustafa
22. Mahmud Oğlu Ali
23.Satılmış Oğlu Halil
24.Murtaza.
25.Küçük Ömer Oğlu Hasan
26.Mehmed Efendi´nin Oğlu Hasan Efendi
27. Ali Çelebi Oğlu Mehmed ağa
28.Vezir Oğlu Bekir Kethuda
29.Deli Ali´nin Oğlu Yusuf
30.Fakir Oğlu Ömer 31.İkiz Oğlu Deli Hasan
32.Deveci Oğlu Süleyman (Çoban)
