Çongar köyü Tanıtımı
Sivas ili Merkez ilçesi Kayadibi bucağına bağlı olup Sivas, kayseri yoluna 7 kilometre olan köy yolun güneyine düsmektedir.il merkezene 65 kilometre rakımı 1250 civarındadır.köyümüz Bakırtepe,Adatepe ve Evliyan tepesi eteklerinde kurulu olup köyümüz iki ırmağın ortasında yer almaktadır.Köyümüzde Karalar ırmağı ve Tonus ırmağı olarak bilinen ancak Sivas il kültür müdürü Kadir PÜRLÜ Hocamız bir araştırmasında Karalar ırmağına (karalar deresi) Tonus ırmağına (Üskülüç ırmağı)diye yazmıştır.Köyümüz her ne kadar tepelerin eteklerine kurulmuş olsada genel olarak bağrı açık yeşillikler içinde heryeri piknik yapmaya müsait baharın iğde ve gül kokuları yazın buram, buram hasat, anız, kekik kokan meyve ve çeşitli süs bitkilerinin yanında servi, karakavak, Gazibağ(Gazibey)Kavağı olarak bilinen inşaat sektöründe kereste olarak kullanılan ticari değeri olan ağaç türleri vardır. Köyümüz Gazibey, Serinyayla Karalar ,Güney ve Sırıklı köyleri ile çevrili mera ve mezra açısından kısıtlı ufak çaplı tarım yanında köyün en önemli geçim kaynağı hayvan ticareti, süt,ve süt ürünlerinden elde edilen gelirdir.
Otomatik telefon gelince köyümüze muhtarlık aracılığıyla yürütülen Ptt şubesi ve ptt acentesi iptal edilmiştir. Sağlık ocağı ve lojmanı vardır. Sağlık ocağında hizmet veren ebemizşu an yoktur.
Ayrıca birkaç hayrat olarak yapılmış umuma açık su sebilleri vardır.
Köye ayrıca ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır. Köyümüzün özel bir kişi tarafından işletilmekte olan 15 kişilik Sivas,Şarkışla,ve Kayseri’ye yolcu taşıyan bir dolmuş’uda vardır.Köyümüzün ulaşım sıkıntısı yoktur.merkezi bir noktada olan köyümüzden ayrıca bazı köylerin arabalarıda geçmektedir.Köyün ekonomik kalkınmışlığına paralel olarakda özel binek arabası olan hane hemen hemen kalmamış
Köyümüzde tam tarihi belli olmamakla beraber M.Ö olduğu tahmin ve araştırmacılar tarafındanda kabul edilen Köyümüzün eteklerine kurulu olduğu Bakır tepe ve köyümüzün kuzey batısına düşen Evliyan tepesi,Köyümüz mıntıkasında bulunan Piremed yurdu (Pirahmetyurdu)olarak bilinen arazi köyümüzde dağ yolu olarak adlandırılan göç yolu olduğu tahmin edilen Sarıkaya (Saraya) ve Aşağı Kamıçça, yine köyümüzün kuzey batısında bulunan Adatepe bölgelerinde tarihi ve antik kalıntılar bulunmuştur.Köyümüzün şu an kurulu olduğu yer dahi köyde yenileme çalışmaları sırasında geçmişi bilinmeyen tandır kalıntıları su Pöhrekleri(tuğla gibi ateşte pişirilerek yapılan 50cm. uzunluğunda toprak boru) kalıntıları çıkmaktadır.Ayrıca Setenin boynu denilen yerde köyümüzünde içinde bulunduğu elbeyli oymağının beyi Ali ÇELEBİOĞLU`da yaşamış ve 1990 lı yıllara kadar horasandan yapılmış ambarlarından kalıntılar vardı. www.congarkoyu.org
Köyümüz etrafı ufak tepelerle çevrili doğusunda karalar köyü, Davullu tepe, Karatepe ve Karabayır. Kuzeyinde Hayatderesi ve Caa.mevkii. Güneyköyü Batısında Kamıçça mevkii Güney ve güney batısında Gazibey köyü kavaklı ve PirAhmet yurdu isimli yerler vardır.İçanadolu’karasal iklim özelliklerini taşır.
Nüfus hareketleri: 1844 tarihli bir deftere göre köy 32 hane ve 160 nüfustur.1915 yılında tutulduğu tahmin edilen bir defterde ise Çongar köyü nüfusu 161 erkek 196 kadın olmak üzere toplam 357 kişidir. 1970 yılında 100 hane ve 710 kişidir.1990 nüfus sayımında 538 nüfusa sahip olan Çongar köyü 1997 sayımında 429 nüfusa düşmüştür.Köy göç vermeden önce 120 haneymiş.şimdi 84 hanedir. Köyümüz büyük oranda göç vermiştir. bu gün Kayseride 120 haneye yakın olduğu söyleniyor.
Ekonomik ve Sosyal yapısı : Köyün temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.1990 yılı Emlak ve Arazi vergisi beyannamelerinden çıkarılan sonuca göre ,Köyün toplam 6772 dönüm arazisi bulunmaktadır.Bu arazinin 4200 dönümü kıraç 136 dönümü taban 2436 dönümü ise sulaktır.Köy ilk okulu 1945´te hizmete girmiş okuma yazma oranı yüksektir.1978 yılında ortaokul açılmış 1980 li yılların sonunda kapanmıştır. Öğrenci yetersizliğinden kapanan okul nedeniyle öğrenciler Güney köyüne taşımalı eğitim ile taşınmıştır.2007 itibari ile taşımalı sistemde iptal edilerek Sivas merkezde yatılı olarak eğitim ve öğretime devam edilmektedir.Köyümüz eskiden şeker pancarı ekimi ile tanınmış olup
Çongar dedikleri
Çikolata yedikleri
Çok hoşuma gidiyor
Vıy,vıy dedikleri.
Gibi tekerlemesi bile olacak kadar şeker pancarı ile özdeşleşmiştir. Fakat zahmeti ve şeker pancarına kota uygulaması nedeniyle kimse ekmemekte. Şeker pancarının yerini şimdilerde yem bitkisi olarak mısır ekimi almıştır.
Ayrıca İlbeyli yöresinde hayret ve şaşırma şeklinde Vıy ünlemini kullanırlar.Bu ünlem üzerine çeşitli rivayetler bile söylenmiştir.
İki kardeş askere (Seferberlikte 7 sene ayrı kalırlar )giderler ayrı cephede savaşırlar. Savaş sulh olur memleketlerine terhis edilmek üzere trene bindirirler trende aynı kompartmanda karşılaşırlar ama birbirlerini tanımazlar sohbet esnasında kardeşin biri vıy der bunun üzerine diğeri hemen hareketlenir ve yanına gider sorar nerelisin diye Çongarlı olduğunu ve filan kişinin oğluyum der ve böylece kardeş olduklarını anlarlar ve kucaklaşırlar.
Köyümüz İlbeyli köylerinin en yeşil köylerinden birisi olup her köşesi bir piknik alanıdır. Ayrıca köyümüzün mevye bahçeleri ve bostanları meşhurdur.Bir dönem meyve bahçeleri bakımsızlıktan viran olmuşsada yeniden bir merak uyanmış. yeni bahçeler kurulmaya başlamıştır. Köşenin bostan (Maksut ÇONGAR) Mustafalin bostan(Mustafa ÖZKARTAL) vb. eski meşhur meyve bahçeleri ama viran hale gelmiştir. Köyde ikamet eden kimseleri kalmadığı için şimdilerde kavak dikmek moda olduğu için bahçeler şimdi ya kavaklık yada boştur.
Sivas -Kayseri yolu üzerinde il merkezine 63 km uzaklıkta olan köy, Kuzey Güney doğrultulu bir vadi içerisinde ve bu vadinin batısındaki başlangıç noktasında yer alır. Köyün içinden bir dere akmakla birlikte dere yaz mevsiminde kurumaktadır. Köyün 5 km doğusunda yer alan üskülüç çayı vadinin adeta hayat kaynağıdır. Suyun olduğu yerde her zaman yaşam olmuştur. Doç Dr.Tuba Ökse tarafından yapılan yüzey araştırmalarında Gazibey Köyünün olduğu alana girilmemiş olması büyük bir talihsizliktir. Fakat Köyün 15 km kuzeyinde yer alan tescilli Hanlı Höyüğü yine köyün 5 km kuzeyinde kalan tescilli Çongar kalesinde Tunç çağından itibaren bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Kadastro çalışması sırasında köyde yaptığımız çok kısa zamanlı yüzey araştırması ve seramik incelemesinde (Ören,Haramı,evliya Tepesi,Premedin Yurdu) bölgede M.Ö.3.binden itibaren devam eden yerleşim izlerine rastlanmıştır. Daha kapsamlı ve sağlıklı bilgiye ulaşabilmek için, Hitit metinlerinin, Antik dönem seyyahlarının kitaplarının, Selçuklu, Osmanlı dönemine ait tapu tahrir defteri gibi kayıtların araştırılması gerekmektedir. www.gazibeykoyu.com - İbrahim CİN www.congarkoyu.org
